(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 067

॥ శ్రీః ॥
1.67. అధ్యాయః 067
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ఋష్యాదివంశకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-67-0x(323)(2873)
బ్రహ్మణో మానసాః పుత్రా విదితాః షణ్మహర్షయః।
ఏకాదశ సుతాః స్థాణోః ఖ్యాతాః పరమతేజసః॥ 1-67-1(2874)
మృగవ్యాధశ్చ సర్పశ్చ నిర్ఋతిశ్చ మహాయశాః।
అజైకపాదహిర్బిధ్న్యః పినాకీ చ పరంతపః॥ 1-67-2(2875)
దహనోఽథేశ్వరశ్చైవ కపాలీ చ మహాద్యుతిః।
స్థాణుర్భగశ్చ భగవాన్ రుద్రా ఏకాదశ స్మృతాః॥ 1-67-3(2876)
మరీచిరంగిరా అత్రిః పులస్త్యః పులహః క్రతుః।
షడేతే బ్రహ్మణః పుత్రా వీర్యవంతో మహర్షయః॥ 1-67-4(2877)
త్రయస్త్వంగిరసః పుత్రా లోకే సర్వత్ర విశ్రుతాః।
బృహస్పతిరుతథ్యశ్చ సంవర్తశ్చ ధృతవ్రతాః॥ 1-67-5(2878)
అత్రేస్తు బహవః పుత్రాః శ్రూయంతే మనుజాధిప।
సర్వే వేదవిదః సిద్ధాః శాంతాత్మానో మహర్షయః॥ 1-67-6(2879)
రాక్షసాశ్చ పులస్త్యస్య వానరాః కిన్నరాస్తథా।
యక్షాశ్చ మనుజవ్యాఘ్ర పుత్రాస్తస్య చ ధీమతః॥ 1-67-7(2880)
పులహస్య సుతా రాజఞ్శరభాశ్చ ప్రకీర్తితాః।
సింహాః కిపురుషా వ్యాఘ్రా ఋక్షా ఈహామృగాస్తథా॥ 1-67-8(2881)
క్రతోః క్రతుసమాః పుత్రాః పతంగసహచారిణః।
విశ్రుతాస్త్రిషు లోకేషు సత్యవ్రతపరాయణాః॥ 1-67-9(2882)
దక్షస్త్వజాయతాంగుష్ఠాద్దక్షిణాద్భగవానృషిః।
బ్రహ్మణః పృథివీపాల శాంతాత్మా సుమహాతపాః॥ 1-67-10(2883)
వామాదజాయతాంగుష్ఠాద్భార్యా తస్య మహాత్మనః।
తస్యాం పంచాశతం కన్యాః స ఏవాజనయన్మునిః॥ 1-67-11(2884)
తాః సర్వాస్త్వనవద్యాంగ్యః కన్యాః కమలలోచనాః।
పుత్రికాః స్థాపయామాస నష్టపుత్రః ప్రజాపతిః॥ 1-67-12(2885)
దదౌ స దశ ధర్మాయ సప్తవింశతిమిందవే।
దివ్యేన విధినా రాజన్కశ్యపాయ త్రయోదశ॥ 1-67-13(2886)
నామతో ధర్మపత్న్యస్తాః కీర్త్యమానా నిబోధ మే।
కీర్తిర్లక్ష్మీర్ధృతిర్మేధా పుష్టిః శ్రద్ధా క్రియా తథా॥ 1-67-14(2887)
బుద్ధిర్లజ్జా మతిశ్చైవ పత్న్యో ధర్మస్య తా దశ।
ద్వారాణ్యేతాని ధర్మస్య విహితాని స్వయంభువా॥ 1-67-15(2888)
సప్తవింశతిః సోమస్య పత్న్యో లోకస్య విశ్రుతాః।
కాలస్య నయనే యుక్తాః సోమపత్న్యాః శుచివ్రతాః॥ 1-67-16(2889)
సర్వా నక్షత్రయోగిన్యో లోకయాత్రావిధానతః।
పైతామహో మునిర్దేవస్తస్య పుత్రః ప్రజాపతిః।
తస్యాష్టౌ వసవః పుత్రాస్తేషాం వక్ష్యామి విస్తరం॥ 1-67-17(2890)
ధరో ధ్రువశ్చ సోమశ్చ అహశ్చైవానిలోఽనలః।
ప్రత్యూషశ్చ ప్రభాసశ్చ వసవోఽష్టౌ ప్రకీర్తితాః॥ 1-67-18(2891)
ధూంరాయాస్తు ధరః పుత్రో బ్రహ్మవిద్యో ధ్రువస్తథా।
చంద్రమాస్తు మనస్విన్యాః శ్వాసాయాః శ్వసనస్తథా॥ 1-67-19(2892)
రతాయాశ్చాప్యహః పుత్రః శాండిల్యాశ్చ హుతాశనః।
ప్రత్యూషశ్చ ప్రభాసశ్చ ప్రభాతాయాః సుతౌ స్మృతౌ॥ 1-67-20(2893)
ధరస్య పుత్రో ద్రవిణో హుతహవ్యవహస్తథా।
`ఆపస్య పుత్రో వైతండ్యః శ్రమః శాంతోమునిస్తథా'।
ధ్రువస్య పుత్రో భగవాన్కాలో లోకప్రకాలనః॥ 1-67-21(2894)
సోమస్య తు సుతో వర్చా వర్చస్వీ యేన జాయతే।
మనోహరాయాః శిశిరః ప్రాణోఽథ రమణస్తథా॥ 1-67-22(2895)
అహ్నః సుతస్తథా జ్యోతిః శమః శాంతస్తథా మునిః।
అగ్నేః పుత్రః కుమారస్తు శ్రీమాంఛరవణాలయః॥ 1-67-23(2896)
తస్య శాఖో విశాఖశ్చ నైగమేయశ్చ పృష్ఠజః।
కృత్తికాభ్యుపపత్తేశ్చ కార్తికేయ ఇతి స్మృతః॥ 1-67-24(2897)
అనిలస్య శివా భార్యా తస్యాః పుత్రో మనోజవః।
అవిజ్ఞాతగతిశ్చైవ ద్వౌ పుత్రావనిలస్య తు॥ 1-67-25(2898)
ప్రత్యూషస్య విదుః పుత్రమృషిం నాంనాఽథ దేవలం।
ద్వౌ పుత్రౌ దేవలస్యాపి క్షమావంతౌ మనీషిణౌ।
బృహస్పతేస్తు భగినీ వరస్త్రీ బ్రహ్మవాదినీ॥ 1-67-26(2899)
యోగసిద్ధా జగత్కృత్స్నమసక్తా విచచార హ।
ప్రభాసస్య తు భార్యా సా వసూనామష్టమస్య హ॥ 1-67-27(2900)
విశ్వకర్మా మహాభాగో జజ్ఞే శిల్పప్రజాపతిః।
కర్తా శిల్పసహస్రాణాం త్రిదశానాం చ వర్ధకిః॥ 1-67-28(2901)
భూషణానాం చ సర్వేషాం కర్తా శిల్పవతాం వరః।
యో దివ్యాని విమానాని త్రిదశానాం చకారహ॥ 1-67-29(2902)
మనుష్యాశ్చోపజీవంతి యస్య శిల్పం మహాత్మనః।
పూజయంతి చ యం నిత్యం విశ్వకర్మాణమవ్యయం॥ 1-67-30(2903)
స్తనం తు దక్షిణం భిత్త్వా బ్రహ్మణో నరవిగ్రహః।
నిఃసృతో భగవాంధర్మః సర్వలోకసుఖావహః॥ 1-67-31(2904)
త్రయస్తస్య వరాః పుత్రాః సర్వభూతమనోహరాః।
శమః కామశ్చ హర్షశ్చ తేజసా లోకధారిణః॥ 1-67-32(2905)
కామస్య తు రతిర్భార్యా శమస్య ప్రాప్తిరంగనా।
నందా తు భార్యా హర్షస్య యాసు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః॥ 1-67-33(2906)
మరీచేః కశ్యపః పుత్రః కశ్యపస్య సురాసురాః।
జజ్ఞిరే నృపశార్దూల లోకానాం ప్రభవస్తు సః॥ 1-67-34(2907)
త్వాష్ట్రీ తు సవితుర్భార్యా వడవారూపధారిణీ।
అసూయత మహాభాగా సాంతరిక్షేఽస్వినావుభౌ॥ 1-67-35(2908)
ద్వాదశైవాదితేః పుత్రాః శక్రముఖ్యా నరాధిప।
తేషామవరజో విష్ణుర్యత్ర లోకాః ప్రతిష్ఠితాః॥ 1-67-36(2909)
త్రయస్త్రింశత యత్యేతే దేవాస్తేషామహం తవ।
అన్వయం సంప్రవక్ష్యామి పక్షైశ్చ కులతో గణాన్॥ 1-67-37(2910)
రుద్రాణామపరః పక్షః సాధ్యానాం మరుతాం తథా।
వసూనాం భార్గవం విద్యాద్విశ్వేదేవాంస్తథైవ చ॥ 1-67-38(2911)
వైనతేయస్తు గరుడో బలవానరుణస్తథా।
బృహస్పతిశ్చ భగవానాదిత్యేష్వేవ గణ్యతే॥ 1-67-39(2912)
అశ్వినౌ గుహ్యకాన్విద్ధి సర్వౌషధ్యస్తథా పశూన్।
ఏతే దేవగణా రాజన్కీర్తితాస్తేఽనుపూర్వశః॥ 1-67-40(2913)
యాన్కీర్తయిత్వా మనుజః సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే।
బ్రహ్మణో హృదయం భిత్త్వా నిఃసృతో భగవాన్భృగుః॥ 1-67-41(2914)
భృగోః పుత్రః కవిర్విద్వాంఛుక్రః కవిసుతో గ్రహః।
త్రైలోక్యప్రాణయాత్రార్థం వర్షావర్షే భయాభయే।
స్వయంభువా నియుక్తః సన్భువనం పరిధావతి॥ 1-67-42(2915)
యోగాచార్యో మహాబుద్ధిర్దైత్యానామభవద్గురుః।
సురాణాం చాపి మేధావీ బ్రహ్మచారీ యతవ్రతః॥ 1-67-43(2916)
తస్మిన్నియుక్తే విధినా యోగక్షేమాయ భార్గవే।
అన్యముత్పాదయామాస పుత్రం భృగురనిందితం॥ 1-67-44(2917)
చ్యవనం దీప్తతపసం ధర్మాత్మానం యశస్వినం।
యః స రోషాచ్చ్యుతో గర్భాన్మాతుర్మోక్షాయ భారత॥ 1-67-45(2918)
ఆరుషీ తు మనోః కన్యా తస్య పత్నీ మనీషిణః।
ఔర్వస్తస్యాం సమభవదూరుం భిత్త్వా మహాయశాః॥ 1-67-46(2919)
మహాతేజా మహావీర్యో బాల ఏవ గుణైర్యుతః।
ఋచీకస్తస్య పుత్రస్తు జమదగ్నిస్తతోఽభవత్॥ 1-67-47(2920)
జమదగ్నేస్తు చత్వార ఆసన్పుత్రా మహాత్మనః।
రామస్తేషాం జఘన్యోఽభూదజఘన్యైర్గుణైర్యుతః।
సర్వశస్త్రేషు కుశలః క్షత్రియాంతకరో వశీ॥ 1-67-48(2921)
ఔర్వస్యాసీత్పుత్రశతం జమదగ్నిపురోగమం।
తేషాం పుత్రసహస్రాణి బభూవుర్భువి విస్తరః॥ 1-67-49(2922)
ద్వౌ పుత్రో బ్రహ్మణస్త్వన్యౌ యయోస్తిష్ఠతి లక్షణం।
లోకే ధాతా విధాతా చ యౌ స్థితౌ మనునా సహ॥ 1-67-50(2923)
తయోరేవ స్వసా దేవీ లక్ష్మీః పద్మగృహా శుభా।
తస్యాస్తు మానసాః పుత్రాస్తురగా వ్యోమచారిణః॥ 1-67-51(2924)
వరుణస్య భార్యా యా జ్యేష్ఠా శుక్రాద్దేవీ వ్యజాయత।
తస్యాః పుత్రం బలం విద్ధి సురాం చ సురనందినీం॥ 1-67-52(2925)
ప్రజానామన్నకామానామన్యోన్యపరిభక్షణాత్।
అధర్మస్తత్ర సంజాతః సర్వభూతవినాశకః॥ 1-67-53(2926)
తస్యాపి నిర్ఋతిర్భార్యా నైర్ఋతా యేన రాక్షసాః।
ఘోరాస్తస్యాస్త్రయః పుత్రాః పాపకర్మరతాః సదా॥ 1-67-54(2927)
భయో మహాభయశ్చైవ మృత్యుర్భూతాంతకస్తథా।
న తస్య భార్యా పుత్రో వా కశ్చిదస్త్యంతకో హి సః॥ 1-67-55(2928)
కాకీం శ్యేనీం తథా భాసీం ధృతరాష్ట్రీం తథా శుకీం।
తాంరా తు సుషువే దేవీ పంచైతా లోకవిశ్రుతాః॥ 1-67-56(2929)
ఉలూకాన్సుషువే కాకీ శ్యేనీ శ్యేనాన్వ్యజాయత।
భాసీ భాసానజనయద్గృధ్రాంశ్చైవ జనాధిప॥ 1-67-57(2930)
ధృతరాష్ట్రీ తు హంసాంశ్చ కలహంసాంశ్చ సర్వశః।
చక్రవాకాంశ్చ భద్రా తు జనయామాస సైవ తు॥ 1-67-58(2931)
శుకీ చ జనయామాస శుకానేవ యశస్వినీ।
కల్యాణగుణసంపన్నా సర్వలక్షణపూజితా॥ 1-67-59(2932)
నవ క్రోధవశా నారీః ప్రజజ్ఞే క్రోధసంభవాః।
మృగీ చ మృగమందా చ హరీ భద్రమనా అపి॥ 1-67-60(2933)
మాతంగీ త్వథ శార్దూలీ శ్వేతా సురభిరేవ చ।
సర్వలక్షణసంపన్నా సురసా చైవ భామినీ॥ 1-67-61(2934)
అపత్యం తు మృగాః సర్వే మృగ్యా నరవరోత్తమ।
ఋక్షాశ్చ మృగమందాయాః సృమరాశ్చ పరంతప॥ 1-67-62(2935)
తతస్త్వైరావతం నాగం జజ్ఞే భద్రమనాః సుతం।
ఐరావతః సుతస్తస్యా దేవనాగో మహాగజః॥ 1-67-63(2936)
హర్యాశ్చ హరయోఽపత్యం వానరాశ్చ తరస్వినః।
గోలాంగూలాంశ్చ భద్రం తే హర్యాః పుత్రాన్ప్రచక్షతే॥ 1-67-64(2937)
ప్రజజ్ఞే త్వథ శార్దూలీ సింహాన్వ్యాగ్రాననేకశః।
ద్వీపినశ్చ మహాసత్వాన్సర్వానేవ న సశంయః॥ 1-67-65(2938)
మాతంగ్యపి చ మాతంగానపత్యాని నరాధిప।
దిశాం గజం తు శ్వేతాఖ్యం శ్వేతాఽజనయదాశుగం॥ 1-67-66(2939)
తథా దుహితరౌ రాజన్సురభిర్వై వ్యజాయత।
రోహిణీ చైవ భద్రం తే గంధర్వీ తు యశస్వినీ॥ 1-67-67(2940)
విమలామపి భద్రం తే అనలామపి భారత।
రోహిణ్యాం జజ్ఞిరే గావో గంధర్వ్యాం వాజినః సుతాః॥ 1-67-68(2941)
`ఇరాయాః కన్యకా జాతాస్తిస్రః కమలలోచనాః।
వనస్పతీనాం వృక్షాణాం వీరుధాం చైవ మాతరః॥ 1-67-69(2942)
లతారుహే చ ద్వే ప్రోక్తే వీరుధాం చైవ తాః స్మృతాః।
గృహ్ణంతి యే వినా పుష్పం ఫలాని తరవః పృథక్॥ 1-67-70(2943)
లతాసుతాస్తే విజ్ఞేయాస్తానేవాహుర్వనస్పతీన్।
పుష్పైః ఫలగ్రహాన్వృక్షాన్రుహాయాః ప్రసవం విదుః॥ 1-67-71(2944)
లతాగుల్మాని వృక్షాశ్చ త్వక్సారతృణజంతవః।
వీరుధో యాః ప్రజాస్తస్యాస్తత్ర వంశః సమాప్యతే॥ 1-67-72(2945)
సప్తపిండఫలాన్వృక్షాననలాపి వ్యజాయత॥ 1-67-73(2946)
అనలాయాః శుకీ పుత్రీ కంకస్తు సురసాసుతః।
అరుణస్య భార్యా శ్యేనీ తు వీర్యవంతౌ మహాబలౌ॥ 1-67-74(2947)
సంపాతిం జనయామాస వీర్యవంతం జటాయుషం।
సురసాఽజనయన్నాగాన్కద్రూః పుత్రాంస్తు పన్నగాన్॥ 1-67-75(2948)
ద్వౌ పుత్రౌ వినతాయాస్తు విఖ్యాతౌ గరుడారుణౌ।
ఇత్యేష సర్వభూతానాం మహతాం మనుజాధిప।
ప్రభవః కీర్తితః సంయఙ్మయా మతిమతాం వర॥ 1-67-76(2949)
యం శ్రుత్వా పురుషః సంయఙ్ముక్తో భవతి పాప్మనః।
సర్వజ్ఞతాం చ లభతే రతిమగ్ర్యాం చ విందతి॥ ॥ 1-67-77(2950)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి సప్తషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 67 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-67-1 బ్రహ్మణ ఇతి షణ్మహర్షయః స్థాణుశ్చ సప్తమ ఇతి బోధ్యం।
తత్రాదౌ స్థాణుసంతతిమేవాహ ఏకాదశేతి।
ఏకాదశ తథా రుద్రాః స్థాణోశ్చైవ హి మానసాః ఇతి పాఠాంతరం।
అత్ర స్థిరత్వాత్స్థాణుర్బ్రహ్మా॥
1-67-5 బృహస్పతిరుచథ్యశ్చేతి పాఠాంతరం॥
1-67-8 ఈహామృగాః వృకాః॥
1-67-9 పతంగసహచారిణః సూర్యసహచరా వాలఖిల్యాః॥
1-67-16 నయనే జ్ఞాపనే॥
1-67-17 నక్షత్రయోగిన్యో నక్షత్రనామయుక్తాః। విధానతః విధానార్థమభవన్। పైతామహో దేవో ధర్మః పితామహస్తనాజ్జాతత్వాత్। తస్య పితామహస్య పుత్రో దక్షః తదంగుష్ఠాజ్జాతత్వాత్। తస్య సంబంధినీ వసునాంనీ కన్యా తస్యాం ధర్మాద్వసవోష్టౌ జాతా ఇత్యర్థః। వసోస్తు వసవః పుత్రా ఇత్యన్యత్రోక్తేః॥
1-67-19 ధూంరాయ ఇతి వసోరేవ ధూంరాదీని నామాంతరాణి కల్పభేదాత్। అన్యా ఏతా న దక్షకన్యా ఇతి వా॥
1-67-24 కృత్తికానాం షణ్ణాం మాతృత్వేనాభ్యుపపత్తేరంగీకారాత్॥
1-67-35 బడవా అశ్వా అంతరిక్షే అశ్వినావసూత నాసికాయాం శుక్రప్రక్షేపాత్॥
1-67-37 త్రయస్త్రింశత్ అష్టౌ వసవ ఏకాదశ రుద్రా ద్వాదశాదిత్యాః ప్రజాపతిశ్చ వషట్కారశ్చ॥
1-67-43 యోగాచార్య ఇతి। చాపీ వ్యస్తౌ। సురాణామపి చ గురురితి సంబంధః। దేవానాం గురురేవ యోగాచార్యో యోగబలేన కాయద్వయం కృత్వా దైత్యానామప్యాచార్యోఽభవదిత్యర్థః॥
1-67-73 పిండఫలాన్సప్త। ఖర్జూరతాలహింతాలా తాలీ ఖర్జూరికా తథా। గువాకానారికేలశ్చ సప్త పిండఫలా ద్రుమాః ఇత్యుక్తరూపాన్
। ఇహ పురాణాంతరవిరోధో నామభేదాత్కల్పభేదాద్వాపనేయః॥
సప్తషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 67 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.